1794 BW: de beëindiging ‘ad-nuttum’ kan ook stilzwijgend

12 februari 2022

Het recht op eenzijdige verbreking bij aanneming

In een geschil dat werd behandeld voor het Vredegerecht te Zoutleeuw besliste de Vrederechter dat de beëindiging van een aannemingsovereenkomst ‘ad nuttum’ ook niet expliciet of geschreven kan gebeuren indien gewijzigde contractuele afspraken zodanig veel afwijken van de initiële contractuele afspraken dat er toch sprake is van een éénzijdige beëindiging in de zin van artikel 1794 (oud) Burgerlijk Wetboek.

U kunt onze andere juridische blogberichten lezen op onze website via deze link.

De casus

Mijn cliënt is een aannemingsbedrijf gespecialiseerd in funderingswerken. Niet zomaar funderingswerken maar het betreft funderingswerken op basis van een bedrijfseigen ontwikkeld concept voornamelijk voor niet-draagkrachtige grond. Een bouwheer wenste een nieuwbouwwoning op te trekken en werkt daarvoor – evident – samen met diverse bouwactoren. 

De bouwheer contracteert elk op hun beurt een architect, een stabiliteitsingenieur en ook mijn cliënt voor de funderingen. Na lange onderhandelingen, waarin mijn cliënt aangeeft dat zij enkel kan werken volgens zijn concept, komt er een overeenkomst tot stand. Mijn cliënt start met de uitvoering van de overeenkomst, ontwikkelt de plannen, gaat een verzekering aan, enzovoort.

Op een gegeven moment laat de stabiliteitsingenieur van de bouwheer echter weten dat zij geen verantwoordelijkheid kan of wil nemen voor de stabiliteit van de funderingsplannen van mijn cliënt.

De bouwheer speelt dit ‘probleem’ door naar de architect en mijn cliënt, doch mijn cliënt geeft duidelijk aan dat hij enkel kan en zal werken op basis van zijn eigen concept. 

De bouwheer pakt het door de stabiliteitsingenieur opgeworpen probleem inzake verantwoordelijkheid op vlak van stabiliteit niet echt aan en laat mijn cliënt in het ongewisse.

Op een gegeven moment kan mijn cliënt niet meer anders dan de uitvoering van de overeenkomst stopzetten/opschorten en terugbetaling vragen van de reeds gemaakte kosten.

Die teruggevorderde kosten werden geweigerd door de bouwheer waarna een procedure diende te worden opgestart.

De rechtsvraag: wie had eenzijdig verbroken en is de precontractuele informatieplicht geschonden?

De bouwheer wierp vooreerst op dat voormelde overeenkomst een ‘overeenkomst op afstand’ was die door hem geldig was herroepen op grond van artikel VI.48 van het Wetboek Economisch Recht.

In tweede instantie stelde de bouwheer dat mijn cliënt haar precontractuele informatieplicht zou hebben geschonden door voorafgaand niet voldoende informatie te hebben verstrekt inzake de aansprakelijkheidsverzekering voor het funderingsconcept. Deze precontractuele informatieplicht werd op 31 mei 2014 in het leven geroepen, uitgerekend om de onderhandelingspartners te beschermen tegen onnauwkeurige of misleidende informatie. Nu luidde dus de vraag of deze wetgeving correct was nageleefd. 

Ten slotte argumenteerde de bouwheer dat niet hij maar mijn cliënt de overeenkomst eenzijdig had verbroken.

De uitspraak van de vrederechter

De vrederechter verwierp het verweer van de bouwheer volledig.

Het eerste argument inzake de beweerde tijdige herroeping klopt niet volgens de Vrederechter omdat de overeenkomst tussen mijn cliënt en de bouwheer geen ‘overeenkomst op afstand’ is volgens de definitie van het wetboek economisch recht. Het zou mij te ver leiden om hierop dieper in te gaan.

Belangrijker is de motivering van de vrederechter inzake de voorgehouden precontractuele fout en de verantwoordelijkheid voor de beëindiging van de overeenkomst.

De vrederechter stelde dat mijn cliënt bijzonder duidelijk had voorgehouden dat hij enkel werkte met zijn bedrijfseigen concept en dat hij ook enkel daarvoor de verantwoordelijkheid zou dragen. Mijn cliënt was daarvoor, maar enkel daarvoor, correct verzekerd. Het probleem dat de stabiliteitsingenieur voorhield, was een probleem dat de bouwheer had gecreëerd en die hij ook diende op te lossen.

Inzake de beëindiging van de overeenkomst stelt de vrederechter letterlijk bijzonder duidelijk het volgende :

Door het advies van zijn eigen stabiliteitsingenieur en zijn eigen architect te volgen om het concept van eiseres te verwerpen om redenen waarover aan de rechter geen uitleg verschaft wordt, en door te eisen dat eiseres haar plannen zodanig zou aanpassen dat zij wel goedgekeurd zouden worden door zijn eigen externe stabiliteitsingenieur, heeft verweerder afbreuk gedaan aan de duidelijke en essentiële afspraken dat eiseres de fundering uitsluitend volgens haar eigen plans en haar eigen concept zou leggen.

Ook al had verweerder inderdaad niet expliciet gezegd of geschreven dat hij het contract annuleerde in de zin van artikel 1794 van het oude Burgerlijk Wetboek, weken zijn eisen om de plannen aan te passen zodanig af van de doorslaggevende contractuele afspraken dat eiseres in deze omstandigheden het recht had de overeenkomst buitengerechtelijk te ontbinden op eenzijdige verklaring, zonder haar recht te verliezen op vergoeding van de schade die zij door deze ontbinding geleden heeft.

De vrederechter erkent hiermee dus dat de eenzijdige beëindigingsmogelijkheid zoals voorzien in artikel 1794 van het oud burgerlijk wetboek ook stilzwijgend kan geschieden en dat de aannemer in dat geval recht heeft op schadeloosstelling waartoe de bouwheer hier in dit geval ook werd veroordeeld.

Artikel 1794 (oud) BW: wettelijk recht aannemingsovereenkomst eenzijdig beëindigen

Voormeld artikel voorziet in een wettelijk recht voor de opdrachtgever/bouwheer om de aannemingsovereenkomst eenzijdig te beëindigen. Dit artikel geldt niet voor aannemingsovereenkomst van onbepaalde duur. Het kan ook worden toegepast door een hoofdaannemer op de onderaannemingsovereenkomst. De uitoefening van het recht op eenzijdige beëindiging kan vormvrij. 

De éénzijdige beëindiging heeft onmiddellijke uitwerking hetgeen betekent dat de aannemer onmiddellijk de werken moet staken. Echter, de keerzijde van de medaille is wel dat de opdrachtgever van rechtswege verplicht is om de aannemer schadeloos te stellen voor ‘het geleden verlies én de gederfde winst’. Van dit artikel kan een contractueel afwijkende regeling worden voorzien. Contractspartijen kunnen dit recht contractueel uitsluiten of moduleren.

Heeft u een deskundige advocaat nodig die u kan bijstaan met al uw juridische vragen en problemen rond aanneming, neem dan vrijblijvend contact met advocatenkantoor Dierynck op.

17 december 2025

5 Momenten waarop je blij bent dat je een advocaat bouwrecht hebt

Bouwen of verbouwen is vaak een ingrijpend project: juridisch, financieel én praktisch. In de meeste gevallen verloopt alles naar wens, maar soms loopt het anders dan gepland. Dan ben je blij dat je een advocaat bouwrecht aan je zijde hebt.

26 november 2025

Verborgen gebreken bij zelfbouwers: mijn rol als advocaat bouwrecht

Wie een woning koopt, hoopt uiteraard dat deze vrij is van ernstige gebreken. Toch duiken verborgen gebreken regelmatig op, zeker in dossiers binnen het bouwrecht. Als advocaat bouwrecht merk ik dat discussies over de aansprakelijkheid van particuliere verkopers — en meer specifiek de zogenaamde zelfbouwers — vaak terugkeren.

22 oktober 2025

Schijnzelfstandigheid: zo beschermt een advocaat je rechten

Als zelfstandige wil je vrijheid en duidelijkheid. Maar wat als de grenzen tussen zelfstandigheid en werknemer niet helemaal duidelijk zijn? Schijnzelfstandigheid kan onverwacht voor onzekerheid zorgen, zowel voor jou als voor je opdrachtgever. Ontdek waar je op moet letten en hoe je je rechten en verplichtingen kunt beschermen.

23 september 2025

Wanneer heb je een advocaat verkeersrecht nodig? De ultieme gids

Een boete in de brievenbus, een ongeval, of zelfs een rijverbod? Verkeerszaken kunnen je leven plotseling op zijn kop zetten. Wanneer kun je het zelf oplossen en wanneer is juridische bijstand onmisbaar? Als advocaat verkeersrecht kan ik het verschil maken.

23 september 2025

Advocaat huurrecht: Wat kan ik voor u doen?

Een huurcontract zorgt voor duidelijke afspraken: de huurder betaalt de huur en de verhuurder stelt de woning of het pand in een goede staat ter beschikking. In principe is dit heel transparant en eenvoudig, maar toch kunnen er onderweg huurgeschillen ontstaan. Zo kan er discussie ontstaan over betalingen, herstellingen of de beëindiging van de overeenkomst. In die gevallen kan een advocaat huurrecht het verschil maken.

19 augustus 2025

ENAC in het bouwrecht: wanneer mag je betaling of werken opschorten?

In de bouwsector loopt niet altijd alles volgens plan. Wat als de aannemer zijn afspraken niet nakomt? Of als de bouwheer weigert te betalen? In zulke gevallen kan de ENAC – de exceptio non adempleti contractus of in het Nederlands, de exceptie van niet-uitvoering – een krachtig juridisch hulpmiddel zijn.

29 april 2025

Blik achter de schermen: onze rol als curator bij een faillissement

Wanneer een onderneming failliet gaat, komt er veel op alle betrokken partijen af. Schuldeisers stellen zich vragen over openstaande facturen, werknemers verliezen hun baan en de zaakvoerder ziet zijn onderneming ten einde komen. In die situatie wordt een curator aangesteld.

29 april 2025

Huurgeschillen oplossen? Zo helpt een advocaat huurrecht u verder

Conflicten over huur zijn zelden zwart-wit. Misschien heeft uw huurder al maanden niet betaald. Of misschien bent u huurder en weigert de eigenaar dringend noodzakelijke herstellingen uit te voeren. Ook discussies over schade aan het pand, de huurwaarborg of een ongeldige opzeg komen vaker voor dan u denkt. In al die gevallen is het verstandig om een advocaat huurrecht in te schakelen.

25 maart 2025

De wederkerigheid in aannemingsovereenkomsten: een of-of-verhaal

In een recent arrest van 8 november 2024 verduidelijkte het Hof van Cassatie de wederkerigheid in aannemingsovereenkomsten.

3 maart 2025

Insolventierecht: wat is het en hoe kan ons kantoor u helpen?

Het insolventierecht is een juridische tak die verband houdt met situaties waarin personen of bedrijven hun schulden niet meer kunnen betalen. Denk aan ondernemingen die failliet gaan of particulieren die zwaar in de financiële problemen raken.

14 februari 2025

Mogelijkheid tot herstel als toepassingscriterium voor vetusteitsaftrek

Een beknopte toelichting rond de interpretatie van art. 6.38 BW.

11 december 2024

Nieuwe regels rond buitencontractuele aansprakelijkheid vanaf 1 januari 2025

Vanaf 1 januari 2025 treden de nieuwe regels omtrent buitencontractuele aansprakelijkheid, zoals bepaald in Boek 6 van het nieuwe Burgerlijk Wetboek, in werking. Deze regels zijn van toepassing op alle feiten die plaatsvinden vanaf die datum, zelfs wanneer het betrokken contract vóór die tijd werd afgesloten.

19 november 2024

Bewindvoering aanvragen? Reken op onze empathische aanpak

Wanneer iemand niet meer in staat is om zijn of haar eigen vermogen te beheren, biedt bewindvoering een juridische oplossing. In dit artikel leggen we uit wat bewindvoering aanvragen precies inhoudt en hoe ons advocatenkantoor u hierbij kan ondersteunen.

2 september 2024

Wat is de procedure bij schade aan een huurwoning?

Schade aan een huurwoning kan verschillende vormen aannemen, zoals waterschade, stormschade of schade door nalatigheid en/of gebrekkig onderhoud. Zowel huurders als verhuurders hebben specifieke rechten en plichten wanneer het aankomt op het herstellen en betalen van deze schade. Als specialist in vastgoedrecht leggen we hieronder de procedure uit bij schade aan een huurwoning.

25 juli 2024

Wat moet ik ondernemen bij een faillissement van mijn aannemer?

Wanneer u geconfronteerd wordt met een faillissement van uw aannemer, dan is het belangrijk om meteen de juiste stappen te ondernemen. Vanuit mijn expertise als advocaat bouwrecht en curator geef ik u graag enkele tips.

29 november 2023

Bevrijding van de kosteloze borgsteller

Bevrijding van de kosteloze borgsteller geldt ook voor de zekerheidsstellende medeschuldenaar

22 augustus 2023

De invordering van schulden lastens de consument aan banden gelegd: een verwittigd ondernemer is er twee waard

Als aandachtig en zorgvuldig ondernemer zal u misschien al iets hebben horen waaien: de wetgever heeft een nieuwe wet ingevoerd inzake de invordering van schulden ten aanzien van consumenten. U hoeft zich niet nodeloos zorgen te maken, maar kordate actie is wel aangewezen. Met enkele kleine ingrepen bent u volledig mee.

18 januari 2023

ENAC en de buitengerechtelijke vervanging toegepast

In het bouw-en aannemingsrecht wordt men regelmatig geconfronteerd met bouwtechnische gebreken door aannemers en onderaannemers. Er bestaan verschillende tijdelijke en definitieve sancties om daaraan tegemoet te gekomen. ENAC (exceptio non adempleti contractus) en de buitengerechtelijke vervanging zijn er twee van. In een casus waarin ik optrad voor een failliete onderaannemer paste de rechtbank dit feilloos toe.

30 november 2022

Het eigendomsvoorbehoud van naderbij bekeken

In het bouw- en aannemingsrecht krijgen aannemers en leveranciers van bouwmaterialen niet zelden te maken met onbetaalde facturen. Uiteraard kunnen deze facturen worden ingevorderd, maar een ander, veel gebruikt, instrument is het eigendomsvoorbehoud. In deze blog komt u meer te weten over de voorwaarden en de gevolgen van het eigendomsvoorbehoud.

3 oktober 2022

Stallingskosten en het retentierecht : wat een garagist lijden kan.

Tussen garagisten en cliënten kan er dikwijls onenigheid bestaan over stallingskosten die worden aangerekend door de garagist. Daaropvolgend kan er discussie bestaan over de vraag of de garagist dan de voertuigen mag bijhouden tot de factuur betreffende de stallingskosten is voldaan.

31 augustus 2022

De onredelijke opzeggingstermijn in contracten van onbepaalde duur

Heden ten dage is het ontzettend belangrijk om online te worden gevonden door het grote publiek. Essentieel daarvoor is een goed werkende website en facebookpagina die effectief is op vlak van leadgeneratie.

7 juli 2022

Beperkte administratieve onderbreking in verblijftitels geen beletsel voor nationaliteitsaanvraag

Indien u aan bepaalde voorwaarden voldoet, kan u als vreemdeling de Belgische Nationaliteit aanvragen bij de gemeentelijke of stadsdiensten van uw woonplaats. De gemeente/stad gaat na of de aanvraag volledig is en stuurt deze voor advies door naar het bevoegde Openbaar Ministerie.

6 juni 2022

Stijgende prijzen bouwmaterialen: wat is er (juridisch) aan te doen?

Dat een Belg een baksteen in de maag heeft wordt veel gezegd. Het zal niemand zijn ontgaan dat deze baksteen vandaag veel duurder is dan pakweg twee jaar geleden. Diverse crisissen, te beginnen met de coronacrisis(sen), gevolgd door een energiecrisis en laatst de oorlog in Oekraïne liggen aan de oorzaak van de steeds duurder (en schaarser) wordende bouwmaterialen.

23 mei 2022

De niet-conforme levering bij koop : de ene haard is de andere niet.

Een verkoper moet de zaak leveren die werd besteld door de koper. Indien dat niet het geval is, heeft de koper de mogelijkheid om de overeenkomst te ontbinden.

15 april 2022

Wat is een ingebrekestelling en hoe verstuur je ze?

Als een contractspartij een wanprestatie levert, zoals het niet uitvoeren van de werken, dan moet je een ingebrekestelling versturen alvorens je die wanprestatie kan sanctioneren. Maar wat is een ingebrekestelling precies en hoe verstuur je ze?

8 maart 2022

Hoe een factuur protesteren?

Als je niet akkoord bent met een factuur of de daarin vervatte werken of goederen dan moet je de factuur protesteren. Maar hoe doe je dit juist? In deze blog geef ik enkele tips hoe je correct een factuur moet betwisten.

22 januari 2022

De verborgen gebreken revisited

In één van mijn vorige blogberichten ging ik dieper in op de korte termijn bij verborgen gebreken waarbij een arrest van het Hof van Beroep te Antwerpen werd besproken.

4 januari 2022

De rechtstreekse vordering van de onderaannemer - Vuistregels

Een vaak gestelde vraag in het bouwrecht is: heeft een niet betaalde onderaannemer het recht om rechtstreekse betaling van zijn facturen van de bouwheer te eisen?

6 december 2021

Een verwittigd deur aan deur verkoper is er twee waard

Een klant van mij, een vennootschap, werd geconfronteerd met een deur aan deur verkoper die wasproduct in grote hoeveelheden aanbood.

18 november 2021

Hoe kort is de korte termijn bij verborgen gebreken?

Een verkoper moet zijn koper vrijwaren tegen verborgen gebreken (art. 1641 (oud) BW)).

30 oktober 2021

Voorwaarden 10 jarige aansprakelijkheid aannemer of architect

De tienjarige aansprakelijkheid voor aannemers en architecten op basis van artikel 1972 en 2270 (oud) BW houdt in dat zij gedurende tien jaar aansprakelijk zijn voor gebreken die de stabiliteit of stevigheid van het gebouw of van een essentieel onderdeel ervan in het gevaar brengen of op termijn in gevaar kunnen brengen.

16 oktober 2021

Eerste hulp bij geschillen met aannemers.

Het gezegde luidt dat Belgen een baksteen in hun maag hebben. Éénieder onder ons heeft ooit gebouwd of verbouwd en kreeg dus wellicht al méér dan één keer te maken met aannemers. Veel aannemers leveren uitstekend werk, maar alles loopt niet altijd perfect. Een geschil met je aannemer is dus soms onvermijdbaar.

5 oktober 2021

Schijnzelfstandigheid als zelfstandige onderaannemer?

U kent ze wel. De techniekers van Proximus of Telenet die bij u langskomen om een probleem met uw TV of internet te herstellen. Op hun werkkledij, materiaal en auto staat een logo van het bedrijf, maar in theorie betreffen dit allemaal zelfstandige onderaannemers met een eigen ondernemingsnummer die maandelijks moeten factureren. Zijn dit dan geen schijnzelfstandigen rijst quasi automatisch de vraag.

28 september 2021

Gezinshereniging met broer, zus of ouders

De gezinshereniging met een derdelander die de broer, zus of ouder is van een Belg of unieburger die in België verblijft, is onderworpen aan strikte voorwaarden. Als niet voldaan wordt aan deze voorwaarden, wordt de aanvraag gezinshereniging geweigerd.

17 augustus 2021

Aansprakelijkheid voor schade door omvallen van gehuurde torenkraan

Een bouwpromotor huurt tijdens een project een torenkraan en stelt deze ter beschikking van haar onderaannemer(s). Tijdens de bouwactiviteiten valt de torenkraan plots om. Er is gelukkig enkel materiële schade. De torenkraan werd totaal verlies verklaard. De eigenaar/verhuurder vordert de verzekeringsvrijstelling ten bedrage van € 25.000,00 terug van de huurder. De huurder betwist aansprakelijk te zijn voor het omvallen van de torenkraan. In ieder geval is de onderaannemer die aan het werk was op het moment van het omvallen van de kraan verantwoordelijk voor de gevorderde schade..

13 juli 2021

Kan schade aan uw vakantiewoning worden vastgesteld door camera's?

Recent kreeg ik de vraag van een eigenaar van een vakantiewoning in hoeverre de reeds aanwezige camera’s kunnen worden gebruikt om te bewijzen dat huurders schade hebben toegebracht aan de woning. Dit is mogelijk voor zover aan een aantal voorwaarden is voldaan.

19 april 2021

Uithuiszetting huurder: termijn kan uitzonderlijk ook minder dan één maand zijn

In normale omstandigheden kan een huurder pas uitgedreven worden één maand na de betekening van het vonnis. Artikel 48 van het nieuwe woninghuurdecreet voorziet echter de mogelijkheid om huurders uit te drijven binnen een termijn korter dan één maand. Lees hier meer over deze - weliswaar uitzonderlijke - verkorte termijn voor de uithuiszetting van een huurder.

24 maart 2021

Het kantoor verhuist!

Een kleine 10 jaar na mijn eerste stappen in de advocatuur kan ik met trots aankondigen dat ik jullie binnenkort juridisch met raad en daad zal kunnen bijstaan vanuit een gloednieuwe bedrijfsunit op de Nelca Zuid site te Lendelede.

10 februari 2021

Casus: sterkmaking als zekerheid?

In een huurzaak werd de sterkmaker hoofdelijk mee veroordeeld tot betaling van de huurachterstallen. Daarmee bevestigt de lagere rechtspraak de cassatierechtspraak inzake de geëvolueerde rol van een sterkmaker. Dit is van belang voor verhuurders die op die manier een extra zekerheid kunnen inschakelen ter betaling van de huur.

17 januari 2021

Geschil tussen curator en opdrachtgever makelaar

In één van mijn eerste eigen faillissementen werd ik aangesteld als curator van een exclusief vastgoedkantoor. Één van de redenen van het faillissement was een niet-betaalde factuur van méér dan € 30.000. Een eigenaar van een pand had betreffende vastgoedmakelaar opdracht gegeven een pand te verhuren. Indien de huurder nadien het pand ook zou aankopen, zou een aanvullende commissie verschuldigd zijn.

17 november 2020

Geschil tussen curator en zaakvoerder van gefailleerde

Indien een onderneming (of ondernemer) failliet wordt verklaard, wordt een curator aangesteld. Het is de taak van een curator om alle activa te realiseren en de opbrengst daarvan te verdelen over de schuldeisers. Één van de voornaamste activa zijn voertuigen. Tussen mezelf als curator en de zaakvoerder van een gefailleerde was een discussie ontstaan omdat de zaakvoerder van d gefailleerde een voertuig dat behoorde tot de failliete massa niet wou afgeven.

14 oktober 2020

Geschil tussen Belgische takeldienst en Europees transportbedrijf

In een geschil tussen een Belgische takeldienst en een Europees transportbedrijf heeft het Hof van Beroep van Gent geoordeeld dat de Belgische rechtbanken rechtsmacht hebben om het geschil te beoordelen. Er werd tevens uitsluitsel gegeven over de exacte rechtsgronden op basis waarvan een Belgische takeldienst een Europese vennootschap kan aanspreken ter vergoeding van haar factuur.

14 oktober 2020

Netwerken

close

{{ popup_title }}

{{ popup_close_text }}

x